Tüm Dünyadaki ‘Toplam Para’ Ne Kadardır?

Arkadaşların ile paylaş:
Facebook
Google+
https://furkankocal.com/tum-dunyadaki-toplam-para-ne-kadardir/

Dünyanın diğer ülkelerin vatandaşlarına göre ne kadar zengin olduğunuzu görmek isterseniz www.globalrichlist.com adresinden yıllık maaşınızı girerek kaçıncı olduğunuzu göre bilirsiniz. Bir ayda 3 bin TL maaş alıyorsanız Gana’daki bir vatandaşın sizin bir yılda kazandığınız parayı biriktire bilmesi için 170 yıl harcama yapmadan çalışması, Zimbabwe deki bir insanın ise sizin 150 saniyede parasını çıkarttığınız bir kutu kolayı içe bilmesi için 1 saat çalışması gerekiyor. Ayrıca aylık geliriniz ile Kazakistan’daki 102 doktorun aylık maaşını da ödeye bilirsiniz.

Günümüzde her bir kâğıt para ortalama olarak yılda 55 kere el değiştirir, bu neredeyse haftada bire denk. Hatta elinizdeki her yüz kâğıt paradan bir tanesi istatistiklere göre önümüzdeki yıl cinayet işleyecek katil tarafından geçtiğimiz yıl dokunulmuştur.

Peki, tüm dünyada toplamda kaç para bulunmaktadır? Sırayla ilerlersek, ellerimizdeki kâğıt para, çekmecelerde bıraktığımız, sağda solda bulunan para ne kadardır? Tam değeri doğru hesaplayabilmek çok zor ve konu hakkındaki tahminler değişmekte. Visa tarafından birçok ülkedeki ve birçok ev üzerindeki yapılmış ve ABD hazine bakanlığının verileriyle uyuşan güncel araştırma bir Türk ailenin evinde, işyerinde ve arabasında toplamda 100TL ile 200TL arasında paranın olabileceğini göstermiştir. Türkiye’de herkesin sağda solda unuttuğu para üstlerini ve bozuklukları bir araya getirdiğimizde bu miktar tahmini olarak 4 Milyar TL etmekte. Yani İstanbul’a, sadece önemsemediğimiz bu paralarla dördüncü bir köprü inşa edebilirdik.

Peki, bankalarda kaç para bulunur? Dünyadaki bütün insanların cüzdanlarındaki, banka hesaplarındaki ve bankaların kendi kasalarındaki tüm kâğıt ve bozuk paraların toplam değerine ise M0 denilmektedir ve bu miktarın 5Trilyon$ olduğu tahmin edilmekte. Fakat M0 elden ele dolanan tüm paralar olsa da, tüm dünyadaki toplam para değerinin %10 undan bile daha azdır. Biraz karışık gibi ama bu karışıklığı açıklığa kavuşturmam için size önce para nasıl doğar ondan bahsedeyim.

Diyelim ki benim 5TL param var ve bankaya gidip paramı bankadaki hesabıma yatırdım. Banka parayı alırken 5TLmi her istediğimde hesabımdan çekip tekrar harcaya bileceğimi söylemekte. Fakat bankalar yatırdığınız paranın sadece %10 gibi bir kısmını saklamakla yükümlüdür. Buna kısmi rezerv bankacığı denilir. Banka %90 civarındaki geri kalan miktarı kredi veya yatırım şeklinde piyasaya sürebilir. Başka biri bankaya gidip 3TL kredi çekmek isteyerek, bankadan 3TL borç alabilir. Bu durumda bu kişinin istediği zaman harcaya bileceği 3TL si varken, bende 5TLmi çekip harcaya bilirim. Bankadaki tüm para 5TL olmasına rağmen toplamdaki değer 8TL yükselmiştir. Yani yeni para doğmuştur.

Bu demek oluyor ki tüm dünyadaki toplam parayı ölçmemiz için kısmi rezerv bankacılığı para değerini de eklememiz gerekiyor. Dünyadaki toplam para değeri, tüm fiziksel paralarla yani M0 ile faizler, mevduatlar, bonolar, senetler, çekler ve para piyasasının fonlarının da toplam değerine eşittir ve buna M3 olarak adlandırılır. Toplam değeri ise 75Trilyon$ civarındadır. Eğer dünyadaki herkes banka hesaplarındaki parayı aynı anda çekmeye kalsaydı kriz yaşanırdı, çünkü böyle bir para bankalarda aslında bulunmamaktadır. Paradan para yaratan bankalar, ekonomik kriz yaşan ülkedeki insanlar atm lere hücum edince böyle batmaktadır.

Bu arada elinizdeki paranın eksik kısmı %50 den az ise bu kağıt parayı merkez bankasına getirebilir ve yenisiyle değiştirebilirsiniz.

Arkadaşların ile paylaş:
Facebook
Google+
https://furkankocal.com/tum-dunyadaki-toplam-para-ne-kadardir/

Furkan Koçal

www.furkankocal.com

Bu gönderiler de hoşuna gidebilir...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir